Boşanma sürecinin başlangıç noktası, boşanma dilekçesinin hazırlanması ve mahkemeye sunulmasıdır. Boşanmak isteyen eşler, durumlarına göre anlaşmalı boşanma dilekçesi ya da çekişmeli boşanma dilekçesi ile boşanma davası açabilir. Dilekçenin türü, tarafların boşanmanın hukuki sonuçları konusunda uzlaşıp uzlaşamadıklarına göre belirlenir.
Anlaşmalı boşanma dilekçe örneği indir
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şarttır. Bu düzenleme ile eşlerin acele kararlar almasının önüne geçilmesi ve aile birliğinin korunması amaçlanmıştır. Bir yılını doldurmuş evliliklerde, eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda ortak karar alması ya da bir eşin açtığı boşanma davasının diğer eş tarafından kabul edilmesi halinde süreç anlaşmalı boşanma olarak ilerler.
Eşlerin nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda uzlaşamaması ya da eşlerden birinin boşanmak istemesine rağmen diğer eşin boşanmayı reddetmesi durumunda ise çekişmeli boşanma davası gündeme gelir. Çekişmeli boşanma davaları tek taraflı olarak açılır ve davacı eş, hazırladığı boşanma dilekçesini yetkili Aile Mahkemesine sunar.
Boşanma dava dilekçesi, eşlerin boşanma taleplerini yazılı olarak mahkemeye ilettikleri resmi belgedir. Bu dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, boşanma gerekçeleri, ileri sürülen iddialar, deliller ve talepler ayrıntılı şekilde yer alır. boşanma dilekçesinin Aile Mahkemesine sunulmasıyla birlikte boşanma davası resmen açılmış olur.
Anlaşmalı boşanma dilekçesi, bir boşanma avukatı tarafından hazırlanabileceği gibi, boşanma davası açmak isteyen eş tarafından da yazılabilir. Mevzuata göre dilekçenin mutlaka avukat eliyle hazırlanması zorunlu değildir. Ancak uygulamada, profesyonel destek alınması taraflar açısından önemli avantajlar sağlar.
Anlaşmalı boşanma sürecinde yalnızca dilekçe değil, dilekçeye eklenen anlaşmalı boşanma protokolü de büyük önem taşır. Protokolde nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi hususların eksik ya da hatalı düzenlenmesi, boşanma tamamlandıktan sonra tarafların yeniden dava açmak zorunda kalmasına yol açabilir. Ayrıca protokolde yer almasına rağmen hâkimin gerekçeli karara yansıtmadığı hususların zamanında düzeltilmemesi, ileride hukuki sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, genellikle üç nüsha halinde hazırlanır. Bu nüshalardan biri davacı eşte, biri davalı eşte kalır; diğer nüsha ise Aile Mahkemesine sunulur. Protokole ek olarak bir anlaşmalı boşanma dava dilekçesi düzenlenir. Bu dilekçenin en az bir eş tarafından imzalanması gerekir.
Anlaşmalı boşanma dilekçesi çoğunlukla iki nüsha olarak hazırlanır. Ancak UYAP sistemi üzerinden taranarak dosya oluşturulan adliyelerde tek nüsha dilekçe sunulması yeterli kabul edilmektedir. Buna karşılık, dava dosyasına eklenen anlaşmalı boşanma protokolünde her iki eşin de ıslak imzasının bulunması zorunludur.
Bir boşanma dilekçesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi (HMK m.119) uyarınca belirli zorunlu unsurları içermelidir. Bu unsurların eksik olması, davanın usulden reddine ya da sürecin uzamasına neden olabilir. Bu nedenle dilekçenin dikkatli ve eksiksiz şekilde hazırlanması büyük önem taşır.
Boşanma dava dilekçesinde yer alması gereken başlıca bilgiler şunlardır:
Davanın açılacağı yetkili Aile Mahkemesinin adı
Davacı ve davalının ad, soyad ve açık adres bilgileri
Davacı eşe ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası
Varsa, davacı vekilinin (avukatın) adı, soyadı ve adresi
Davanın konusu ve gerekiyorsa dava değeri
Boşanma talebine dayanak oluşturan vakıa ve olayların açık, net ve kronolojik özeti
Her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin belirtilmesi
Dayanılan hukuki sebepler ve ilgili mevzuat hükümleri
Mahkemeden talep edilen hususların açık ve anlaşılır şekilde yazılması
Davacı veya vekilinin imzası
Bu unsurları içeren dilekçenin mahkemeye sunulmasıyla birlikte boşanma davası usulen açılmış olur.
Anlaşmalı boşanma dilekçesi, çekişmeli boşanma dilekçesinden farklı olarak tarafların uzlaşmaya vardığı hususları yansıtmalıdır. Bu dilekçede;
Yoksulluk ve iştirak nafakası,
Maddi ve manevi tazminat,
Çocuk bulunması halinde velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri
konularında eşlerin mutabık kaldığı noktalar açıkça belirtilmelidir.
Anlaşmalı boşanma davası açılırken, yalnızca dilekçe sunulması yeterli değildir. Dilekçeye ek olarak mutlaka anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanmalı ve mahkemeye dosyalanmalıdır. Bu protokolün her iki eş tarafından ıslak imza ile imzalanması zorunludur. Protokol ve dilekçenin uyumlu olması, hâkimin anlaşmalı boşanmaya karar verebilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanma ve boşanmanın hukuki sonuçları konusunda uzlaştıkları hususları içeren yazılı mutabakat metnidir. Bu protokol, anlaşmalı boşanma davasının temelini oluşturur ve mahkeme tarafından incelenerek uygun bulunması halinde boşanma kararı verilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü örneği indir
Anlaşmalı boşanma protokolü yazılı veya sözlü olarak sunulabilir. Ancak uygulamada ispat ve güvenlik açısından yazılı ve ıslak imzalı protokol tercih edilir. Yazılı protokol, dava dosyasına sunulmalı; ayrıca her iki eş de protokolde yer alan hükümleri hakim huzurunda kabul ettiklerini açıkça beyan etmelidir.
Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerli sayılabilmesi için belirli konuların açık ve net şekilde düzenlenmesi gerekir. Bu kapsamda protokolde yer alması gereken başlıca hususlar şunlardır:
Maddi ve manevi tazminat talepleri
Yoksulluk nafakası düzenlemesi
Çocuk bulunması halinde velayet hakkı
Velayeti almayan eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişki (görüş günleri ve süreleri)
Bu hususların protokolde açıkça belirtilmemesi halinde, hâkimin anlaşmalı boşanmaya karar vermemesi mümkündür.
Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımı ve iştirak nafakası konularına yer verilmemişse, bu talepler boşanma sonrasında ayrı bir dava ile ileri sürülebilir. Ancak protokolde açıkça feragat edilen haklar için sonradan dava açılması mümkün olmayabilir.
Hakim, özellikle velayet düzenlemeleri bakımından protokol hükümlerini aynen kabul etmek zorunda değildir. Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa, hâkim velayet ve kişisel ilişki hükümlerinde değişiklik yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmemesi halinde dava çekişmeli boşanma davası olarak devam edebilir.
Çocuğun menfaatini ilgilendiren velayet, iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemeleri, protokolde yer almış olsa dahi, koşulların değişmesi durumunda sonradan açılacak bir dava ile yeniden düzenlenebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanma kararının kesinleşmesine kadar taraflardan biri tarafından geri alınabilir veya iptal edilebilir. Ancak karar kesinleştikten sonra protokol, mahkeme kararının bir parçası haline gelir ve bağlayıcı olur.
Bu nedenle protokol maddelerinin açık, net ve tereddüde yer vermeyecek şekilde kaleme alınması büyük önem taşır. Hâkimin protokolü uygun bulması halinde, protokol hükümleri mahkeme kararına aynen geçirilir ve ilam niteliği kazanır. Kesinleşme sonrası bağlayıcılığı, mahkeme kararlarıyla aynı hukuki etkiye sahiptir.
Çekişmeli boşanma dilekçesi, boşanmaya yol açan olaylara, ileri sürülen iddialara ve mahkemeden talep edilen haklara göre özel olarak hazırlanır. Her evlilikte yaşanan sorunlar ve boşanma nedenleri farklı olduğundan, çekişmeli boşanma dilekçeleri de somut olaya özgü şekilde düzenlenmelidir.
Çekişmeli boşanma dilekçe örneği indir
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca, boşanma dava dilekçesinde; her bir vakıanın evlilik birliğini ne şekilde sarstığı, bu vakıaların hangi delillerle ispat edileceği ve davacı eşin karşı taraftan hangi taleplerde bulunduğu açık, net ve gerekçeli biçimde belirtilmelidir.
Çekişmeli boşanma davaları, yaşanan olayların niteliğine göre birbirinden tamamen farklı içeriklere sahiptir. Bu nedenle standart (matbu) bir çekişmeli boşanma dilekçesi hazırlamak hukuken mümkün değildir. Her dava, evliliğe özgü vakıalar esas alınarak ayrı ayrı kurgulanmalıdır.
Çekişmeli boşanma davaları;
Genel boşanma sebebi olan şiddetli geçimsizlik (evlilik birliğinin temelinden sarsılması),
ya da özel boşanma sebepleri (zina, hayata kast, terk vb.)
dayanılarak açılabilir. Uygulamada en sık tercih edilen yol, ispat şartları daha esnek olduğu için şiddetli geçimsizlik sebebine dayalı boşanma davalarıdır. Özel sebepli boşanma davalarında ise daha katı şekil kuralları ve güçlü delil zorunluluğu bulunur.
Her ne kadar içerik dava özelinde değişse de, çekişmeli boşanma dilekçelerinde bulunması gereken temel ve zorunlu bölümler vardır.
Bir çekişmeli boşanma dilekçesi genel olarak aşağıdaki bölümlerden oluşur:
Giriş bölümü:
Davacı ve davalının kimlik bilgileri ile tarafların evlilik durumuna ilişkin kısa açıklama yapılır.
Olaylar bölümü:
Evlilikte yaşanan sorunlar, evlilik birliğini çekilmez hale getiren davranışlar ve boşanmaya sebep olan vakıalar açık ve kronolojik şekilde anlatılır.
Hukuki dayanaklar:
Karşı tarafın hangi eyleminin hangi kanun maddesine aykırı olduğu ve boşanma sebebini nasıl oluşturduğu açıklanır.
Talepler bölümü:
Nafaka, maddi ve manevi tazminat, velayet, kişisel ilişki ve benzeri talepler açıkça belirtilir; bu taleplerin hukuki gerekçeleri sunulur.
Deliller bölümü:
İleri sürülen her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği (tanık, mesaj kayıtları, raporlar vb.) ayrı ayrı gösterilir.
Talep ve sonuç kısmı:
Mahkemeden verilmesi istenen kararlar maddeler halinde sıralanır ve dilekçe imza ile tamamlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuza özel hukuki değerlendirme için bir boşanma avukatına danışmanız önerilir.