Velayet davaları, boşanma sürecinde en hassas ve en önemli konulardan biridir. Hakim, velayet kararını verirken anne veya babanın taleplerinden önce çocuğun üstün yararını esas alır. Bu nedenle velayet davalarında kişisel iddialardan çok, çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimi ön plandadır.
Bu yazıda velayet davasında hakimin dikkate aldığı kriterler, çocuğun yaşı, ebeveynlerin yaşam koşulları ve mahkeme sürecinde yapılan değerlendirmeler detaylı şekilde ele alınmaktadır.
Velayet davası; boşanma veya ayrılık sürecinde çocuğun bakım, eğitim ve yetiştirilmesinden kimin sorumlu olacağının belirlenmesi amacıyla açılan davadır. Türk Medeni Kanunu’na göre velayet, çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini korumayı amaçlar.
Velayet kararlarında en önemli kriter çocuğun üstün yararıdır. Hakim, anne veya babanın taleplerinden ziyade, çocuğun hangi ortamda daha sağlıklı gelişeceğini değerlendirir.
0–3 yaş arası çocuklarda genellikle anne bakımının önemi dikkate alınır.
Okul çağındaki çocuklarda eğitim düzeni ön plandadır.
Belirli yaştan sonra çocuğun görüşü alınır.
Mahkeme, ayırt etme gücüne sahip çocuğun kendi isteğini dinler. Ancak bu istek tek başına belirleyici değildir; çocuğun yönlendirilip yönlendirilmediği de değerlendirilir.
Velayet sadece ekonomik güçle belirlenmez. Ancak:
Çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılama kapasitesi
Düzenli gelir durumu
hakim tarafından değerlendirilir.
Hakim, ebeveynlerin:
Yaşadığı ortam
Ev koşulları
Çocuğa ayırabileceği zaman
gibi faktörleri dikkate alır.
Ebeveynin:
Alkol veya madde bağımlılığı
Şiddet eğilimi
Suç geçmişi
gibi durumları varsa, velayet kararını doğrudan etkileyebilir.
Çocuğun:
Okulu
Arkadaş çevresi
Sosyal düzeni
bozulmadan velayet düzenlemesi yapılmaya çalışılır.
Mahkeme, sosyal hizmet uzmanı veya pedagog tarafından hazırlanan sosyal inceleme raporunu dikkate alır. Bu rapor, velayet davalarında çok güçlü bir delildir.
Hakim, velayeti alacak tarafın:
Diğer ebeveynle iletişime açık olması
Kişisel ilişkiyi engellememesi
gibi hususlara dikkat eder.
Kural olarak kardeşlerin birbirinden ayrılmaması esastır. Ancak çocuğun yararı gerektiriyorsa istisnai durumlarda farklı karar verilebilir.
Velayet davalarında deliller büyük önem taşır:
Tanık beyanları
Okul kayıtları
Sağlık raporları
Sosyal inceleme raporu
Evet. Şartların değişmesi halinde velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. Örneğin:
Velayeti alan ebeveynin yaşam koşullarının bozulması
Çocuğun ihmal edilmesi
Hukuken zorunlu değildir. Ancak velayet davaları teknik ve duygusal yönü ağır davalar olduğu için bir boşanma avukatı ile yürütülmesi hak kayıplarını önler.
Velayet davalarında hakim, anne veya babayı değil, çocuğun geleceğini esas alır. Bu nedenle velayet talepleri somut delillerle desteklenmeli ve sürecin hukuki zeminde yürütülmesi sağlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olaylara ilişkin hukuki değerlendirme için bir avukata danışılması tavsiye edilir.